اکوسیستم دیجیتال مارکتینگ در ایران

اکوسیستم دیجیتال مارکتینگ در ایران از پیدایش تاکنون

اکوسیستم دیجیتال مارکتینگ در ایران
نوشته شده توسط احسان نمکی‌روش

در سال‌های اخیر، فناوری دیجیتال با استقبال فراوان جوامع بشری روبرو شده و دنیای آنالوگ با سرعت زیادی به سمت دیجیتالی شدن گرایش پیدا کرده است. آدم‌‌ها در زندگی روزمره‌شان هرروز بیش از پیش از محتواهای دیجیتال استفاده می‌کنند و ابزارهای آن، عضو لاینکف زندگی آن‌ها شده است. همین امرکمپانی‌ها را به فکر استفاده از راهکارهای دیجیتالی در حوزه بازاریابی‌شان انداخت.

در دنیای پرمشغله‌ی امروز، آدم‌ها فرصت کافی برای پیدا کردن محصول و سرویس مدنظرشان را ندارند؛ به همین دلیل کمپانی‌ها مجبورند، محصولات و سرویس‌هایشان را به ساده‌ترین شکل‌ ممکن در اختیار مشتریان قرار دهند و گاه علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه، برای مجصولشان در مصرف‌کننده ایجاد نیاز کنند؛ در غیر این صورت رقبا گوی سبقت را از آن‌ها می‌ربایند و ادامه فعالیت در بازار برای آن‌ها مشکل می‌شود.

دیجیتال مارکتینگ در ایران

حقیقت این است که ابزارهای دیجیتال؛ سریع‌تر، قابل‌انعطاف‌تر، کاربردی‌تر، ساده‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر هستند؛ پس تعجبی ندارد که با پیشرفت تکنولوژی، عصر دیجیتال به سرعت اتفاق بیفتد.اما اهمیت بازاریابی دیجیتال به همین‌جا ختم نمی‌شود. موضوع آینده است؛ آینده‌ای که با ابزارهای دیجیتالی‌اش جایگزین تمام‌  ابزار‌های سنتی که امروزه‌ هم گاه با آن‌ها سروکار داریم، خواهد شد.به عنوان مثال همانطور که کودکان امروز، فلاپی را نمی‌شناسند؛ شاید روزی بیاید که در هیچ خانه‌ای تلویزیونی دیده نشود و موضوع اینجا اهمیت پیدا می‌کند که اگر همین امروز با جریانی که به شدت درحال پیشروی‌ است، همراه نشویم؛ آیا در آینده توان رسیدن به آن را خواهیم داشت؟

نکته امیدوارکننده در دنیای کسب‌وکار این است که روش‌های دیجیتال، به‌همان‌اندازه که کار مصرف‌کنندگان را راحت می‌کنند؛ به همان‌اندازه برای کمپانی‌ها مفید و بهینه واقع می‌شوند و نقش سازنده‌ای در رشد فروش و افزایش سهم بازارهای داخلی و خارجی کمپانی‌ها دارند؛ به همین خاطر است که طبق آمار، شرکت‌های مطرح، هرسال بودجه تبلیغات دیجیتالشان را افزایش می‌دهند.

با این وجود براساس آمار smart insight حدود یک سوم از کسب وکارها در دنیا، هنوز برنامه ای برای استفاده از راهکارهای دیجیتالی در حوزه بازاریابیشان ندارند؛ یک سوم در حال برنامه‌ریزی برای آن هستند و تنها یک سوم از کسب و کارها تاکنون از راهکارهای دیجیتالی برای رشد کمپانی خود استفاده کرده‌اند؛ که البته نیمی از همان‌ها هم برنامه هدفمندی برای آن نداشته‌اند!

در این مقاله پس از بررسی وضعیت تبلیغات آنلاین در دنیا، اکوسیستم دیجیتال مارکتینگ در ایران را از پیدایش تاکنون بررسی می‌کنیم.

آیا بازاریابی سنتی هنوز زنده‌ است؟

هنوز بله؛ اما اینترنت به عنوان یک رسانه، بیشترین سرعت رشد را در تاریخ پیدایش رسانه‌ها داشته است.تعداد کاربرانی که رادیو بعد از ۳۸ سال و تلویزیون بعد از ۱۳ سال بدست آورد را اینترنت در طول تنها ۴ سال کسب کرد.

دیجیتال مارکتینگ در ایران

اینترنت در حال حاضر رسانه غالب در ۷ کشور: استرالیا، کانادا، دانمارک، هلند، نروژ ، سوئد و انگلیس است که پیش بینی می‌شود ۵ کشور چین، فنلاند، آلمان، ایرلند و نیوزلند نیز در سال ۲۰۱۷ به آنها بپیوندند و این در حالی‌است که این ۱۲ کشور ۲۸ درصد از سرمایه تبلیغات درجهان را به خود اختصاص می‌دهند.

با این روند رشد، در سال ۲۰۲۰ اینترنت رسانه غالب در دنیا  خواهد شد!

پیدایش اینترنت به اوایل دهه ۶۰ برمی‌گردد و ۳دهه بعد، یعنی در دهه ۹۰ میلادی برای نخستین بار اصطلاح “بازاریابی دیجیتالی” عنوان شد. اولین بنر تبلیغاتی دنیا، برای شرکت AT&T (که درحال حاضر دومین اپراتور تلفن همراه آمریکاست،) توسط سایت “weired.com”به نمایش درآمد. بنری با ابعاد ۶۰*۴۶۸ و با این فراخوان

:“Have you ever clicked your mouse right here? You will.” .

strip3

در آن زمان، اینترنت در جهان حدود ۱۶ میلیون کاربر داشت و میانگین مصرف روزانه کاربران آمریکایی، کمتر از ۳۰ دقیقه در روز بود. خرید و فروش اینترنتی هم برای اولین بار در همان سال‌ها اتفاق افتاد و تقریبا می‌توان آن را با ظهور فروشگاه‌های بزرگی مثل Ebay و Amason مقارن دانست.

در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ بازاریابی اینترنتی به‌عنوان شیوه‌ای شناخته شده برای رشد کسب‌وکارها مطرح گردید.بازاریابی دیجیتال مزیت‌های فراوانی دارد که اگر بخواهیم به مهم‌ترین آن‌ها اشاره کنیم:  دسترسی شبانه‌روزی مشتری؛ به روز رسانی آسان؛ امکان ارتباط دوطرفه با مخاطب؛ توانایی هدف‌گیری مشتریان؛ دسترسی جهانی به محتوا تولید شده؛ آنالیز سریع‌تر و راحت‌تر رفتار مشتری و قابلیت فروش آسان “فروش اینترنتی” را می‌توان ذکر کرد.

امروزه بحث دیجیتال مارکتینگ در دنیا به جایی رسیده‌ است که براساس آمار SMART INSIGHT ۸۲% مردم دنیا برای تصمیم‌گیری در ارتباط با خریدهای بزرگ، بصورت آنلاین تحقیق و جستجو می‌کنند؛ فروش اینترنتی در هر سال، نسبت به سال قبل به طور متوسط حدود ۱۵ درصدرشد دارد و  ۷۱% از شرکت‌ها سال بعد، بودجه تبلیغات آنلاینشان را افزایش می‌دهند. طبق آمار، این رشد بیشتر متوجه تبلیغات موبایلی است.

digital-customer-experiences-that-matter

براساس آماری که هاب‌اسپات اخیرا منتشر کرده، میزان زمانی که کاربران اینترنت در تلفن های هوشمندشان سپری می‌کنند، در سال ۲۰۱۵ نسبت به ۲۰۱۳ ۷۸% افزایش یافته و این درحالی‌است که میزان استفاده کاربران از دسکتاپ ۱% رشد منفی داشته. با توجه به روند این افزایش بودجه، هاب اسپات پیش‌بینی می‌کند که در سال ۲۰۱۹ ۷۰%درصد هزینه های بازاریابی اینترنتی در جهان به تبلیغات موبایلی اختصاص ‌یابد.

بازاریابی اینترنتی در دنیا

امروزه مناطقی در آسیا که اقتصادشان به‌سرعت روبه‌رشد است، بیشترین میزان افرایش بودجه برای تبلیغات دیجیتالی را دارند درحالی‌که کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر، نسبت به سایر مناطق، رشد ملایم‌تری در سرمایه‌گذاری بر تبلیغات آنلاین داشته‌اند؛ اما در امریکا رشد ثابت قابل توجهی در این حوزه وجود دارد که طبق نموداری که سایت statista  منتشر کرده در سال ۲۰۱۹ به ۱۰۳ بیلیون دلار خواهد رسید. این در حالی‌است که میزان هزینه‌های تبلیغاتی این کشور در سال پیش ( ۲۰۱۵) ۶۷ بیلیون دلار بوده. در آمریکا با اینکه میزان تبلیغات در رسانه‌های سنتی از قبیل رادیو، روزنامه، مجلات و … رشد منفی داشته‌اند؛ ولی تلویزیون هنوز در حال مقاومت است و با اینکه رشدی ندارد، اما کماکان رسانه ‌قالب آمریکا محسوب می‌شود. این درحالی است که میزان استفاده از تبلیغات اینترنتی در طی ۶ سال اخیردر این کشور ۱۱ درصد رشد داشته است.

اما با ظهور شرکت‌هایی از قبیل “نت‌فلیکس” این مقاومت چندان دوام نخواهد آورد. “نت فلیکس” یک رسانه سیال برای پخش برنامه‌های تلویزیون به صورت آنلاین است. طرفداران برنامه‌های تلویزیونی هم به دلیل مشغله‌های روزمره‌شان، کم‌کم به این رسانه‌ها روی خواهند آورد و برنامه‌های موردعلاقه‌شان را بصورت آنلاین تماشا خواهند کرد.

نت فلیکس

شرکت نت فلیکس تا سال ۲۰۱۵، چیزی حدود ۷۵ میلیون کاربر داشته و در حال حاضر به ۱۹۰ کشور خدمات ارائه می‌دهد. این شرکت فقط در سال ۲۰۱۵،  ۶ بیلیون و ۸۰۰ میلیون دلار درامد داشته است. اتفاق خوشحال‌کننده این است که نت‌فلیکس سال پیش ایران را هم به لیست کشورهای خود اضافه کرده است.

و اما ایران…

تبلیغات در هر زمان و دوره‌ای، در هر کشور و شهری، بصورت متفاوتی اتفاق افتاده؛ ایران هم طبیعتا در این زمینه روند مختص به خودش را داشته است.

حدود ۳ دهه بعد از پیدایش اینترنت در آمریکا یعنی در اوایل دهه ۷۰ شمسی، اینترنت به ایران وارد شد و تقریبا از سال ۷۶ شروع به فراگیر شدن کرد؛ اما در این سال‌ها، تعداد تبلیغات اینترنتی بسیار ناچیز بود و وب‌سایت‌ها را با مشکل مواجه می‌کرد و حتی گاه آن‌ها را به تعطیلی می‌کشاند. در آن زمان چون پرداخت اینترنی مقدور نبود، یکی از مهم‌ترین مزایای تبلیغات در اینترنت از بین می‌رفت؛ زیرا چنانچه هدف فقط اطلاع‌رسانی بدون امکان خرید باشد، این امر در تلویزون و مطبوعات هم قابل انجام بود و البته در آن‌زمان کاربران اینترنت در مقایسه با مخاطبان سایر رسانه بسیار اندک بودند.

حالا پس از گذشت ۲۰ سال، تبلیغات اینترنتی در وب‌سایت‌های ایرانی جایگاه خود را پیدا کرده‌اند؛ اما هنوز هم سهم سایت‌های ایرانی، از حجم درامد ناشی از فعالیت‌های تبلیغاتی در دنیا، بسیار اندک است. اما نباید فراموش کنیم که بازاریابی اینترنی در ایران به همان اندازه که با مشکلات خاص خود روبروست‌، پتانسیل‌های فوق‌العاده‌ای دارد که درصورت توجه به ‌آن‌ها، عبارت کلیشه‌ای “تبدیل تهدید‌ها به فرصت”  به طرز اعجاب‌آوری واقعیت‌پذیر است.

analytics

از جمله مشکلاتی که ایران در این حوزه با آن روبروست:

  • متاسفانه در ایران دانشگاه‌ها نقش پررنگی در آموزش مفاهیم بازاریابی اینترنتی ندارند و همین مساله باعث می‌شود مفهوم تبلیغات در ذهن عوام، جایگاه خود را پیدا نکند و در نتیجه اغلب مدیران و تصمیم گیرنده‌های اصلی کمپانی‌ها هنوز شناخت کافی در مورد بازاریابی اینترنتی و مزیت‌های آن نداشته و گاه به همان تبلیغات سنتی گذشته خود قناعت کرده و زمانشان را بر بهبود راهکارهایی که در تبلیغات سنتی وجود دارد، صرف می‌کنند.
  • مشکل دیگر سرعت اینترنت است. با اینکه سرعت اینترنت در ایران روند رو به رشدی دارد و در جدولی که توسط ITU  ( اتحادیه بین‌المللی مخابرات) در ۲۰۱۵ منتتشر شد؛ در ۵ سال اخیر  رتبه کشورمان از ۹۹ به ۹۱ پیشروی کرده؛ اما با این حال باز هم در جایگاه قابل قبولی نیست و فاصله زیادی با استاندارد جهانی وجود دارد.
  • کیفیت محتوایی پایین دراغلب سایت‌های ایرانی را هم نباید نادیده گرفت. پیش‌نیاز دریافت تبلیغ در هر رسانه‌ای، تعداد قابل قبولی مخاطب است و این امر اتفاق نمی‌افتد، مگر با انتشار محتواهایی که ازکیفیت استانداردی برخوردار باشند.

Content strategy online concept

متاسفانه این موضوع چندان که باید، توسط فعالان این حوزه جدی گرفته نمی‌شود و هنوز حجم عظیمی از وب‌سایت‌های ایرانی صرفا نقش یک کاتالوگ اینترنتی را دارند و یا با کپی برداری از وب‌سایت‌های دیگر، محتوای خود را تامین می‌کنند. تعداد زیادی هم صرفا به ترجمه محتواهای وب‌سایت‌های خارجی ‌مشغول‌اند و اغلب ترجمه آن‌ها نیز از کیفیت چندانی برخوردار نیست که درواقع آن‌ها نیز خدمت چندانی به فضای وب نمی‌کنند. در این میان تنها تعداد انگشت‌شماری سعی در به اشتراک‌گذاری تجارب و یافته‌های خودشان دارند.

ما در ایران همیشه از محدودیت‌های امکاناتی و جغرافیایی در کشورمان می‌نالیم؛ اما فضای وب، این فضای گسترده و بدون مرز، جایی برای گله و شکایت باقی نمی‌گذارد. در این عرصه هرکسی ‌می‌تواند فارغ از جایی که زندگی‌ می‌کند، با تولید محتوای استاندارد، حرفی برای گفتن در دنیا داشته باشد.

  • محدودیت‌های بانکی و مالی هم به نوبه خود، خرید از بازار جهانی را مشکل می‌کند. خرید اینترنتی کاربران ایرانی، محدود به سایت‌های داخلی و کارت‌های بانکی ایران است  و دسترسی ما به واسطه های پرداخت آنلاین مانند Paypal قطع است و عملا امکان پرداخت و خرید از بازرهای آنلاین امکان پذیر نیست. درواقع  تجارت الکترونیک به شکلی که در کشورهای پیشرفته اتفاق افتاده در ایران وجود ندارد.

دیجیتال مارکتینگ در ایران

اما  از طرفی ایران  ۱۸امین کشور از لحاظ رنکینگ میزان کاربر اینترنت در دنیا است که در مقایسه با رتبه‌ای که طبق شاخص توسعه فناوری در دنیا (۹۱) دارد، می‌توان نتیجه گرفت که مردم ایران می‌توانند مشتریان خوبی برای دنیا باشند. اما این حجم از وابستگی مردم ایران به اینترنت را، شاید تاحدزیادی مدیون فعالیت ضعیف دیگر رسانه‌ها و محدودیت‌هایی که با آن روبرو هستند، باشیم. همانطور که میزان مخاطبان تلویزیون ،رسانه‌های چاپی و رادیویی در چند سال اخیر کاهش یافته، به مخاطبان اینترنت اضافه شده. این ریزش مخاطب در تمام دنیا دیده می‌شود که البته در هر کشور با توجه به عملکرد رسانه‌های سنتی آن متفاوت است.طبیعتا این مساله تاثیرات مثبتی بر بهبود روند فعلی بازاریابی اینترنتی داشته که حالا هم با از میان برداشتن تحریم‌ها، برخی یک پرش بی‌سابقه در بازار ایران را پیش‌بینی می‌کنند.

مقالات مرتبط:

نقطه پایان بازاریابی سنتی و آغاز دیجیتال مارکتینگ (درس دوم)

بازاریابی دیجیتال چیست ؟

دهه ۸۰، آغاز تبلیغات اینترنتی در ایران.

وبلاگ‌

تبلیغات اینترنتی به شکل امروزی در ایران با “پرشین‌بلاگ” شروع شد. پرشین‌بلاگ اولین ارائه‌دهنده  سرویس وبلاگ‌نویسی فارسی بود، که سال ۸۱ کارش را شروع کرد و  زندگی‌ روزمره دهه ۶۰ای‌ها را متحول ساخت.

پس از چندی، امکان قرار دادن بنرهای تبلیغاتی در وبلاگ‌ها فراهم شد و حتی ارائه‌دهندگان سرویس‌های وبلاگ‌نویسی که حالا تعدادشان زیاد شده بود، صفحه‌ای برای گرفتن تبلیغ برای خود ایجاد کرده بودند. در همین زمان بود که نیاز به وجود سایت‌های تخصصی در زمینه تبلیغات آنلاین احساس شد و سایت‌هایی از قبیل “ایستگاه” بوجود آمدند که کار آن‌ها اطلاع‌رسانی درمورد کالاها و خدمات شرکت‌ها بود. در زمان پیدایش “ایستگاه” داشتن وبسایت اختصاصی برای شرکت‌ها، خیلی مرسوم نبود و از‌طرفی این‌ کار برای آن‌ها بسیار هزینه‌ساز بود. ازاین رو اکثرا برای تبلیغات آنلاینشان به سایت ‌”ایستگاه” روی می‌آوردند. در آن‌زمان برخی مدیران شرکت‌ها هم پس از مشاهده تاثیر تبلیغاتشان در “ایستگاه” ، به فکر طراحی وب‌سایت اختصاصی برای خودشان می‌افتادند؛ از این‌رو می‌توان گفت این وبسایت نقش موثری در کسب‌وکار طراحان وب داشته است.

دیجیتال مارکتینگ در ایران

تبلیغات کلیکی

ورود تبلیغات کلیکی به ایران به ۸ الی ۹ سال قبل برمی‌گردد؛ در آن زمان وب‌سایت‌ها با تبلیغ فروشگاه‌ها در وبسایتشان، در فروش آن‌ها سهیم ‌می‌شدند؛ تا اینکه در سال ۸۹ شرکت اینتورک، تبلیغات  “CPC”(پرداخت به ازای کلیک) را وارد ایران کرد که تبلیغ دهنده‌ها بر اساس تعداد کلیک‌ها و مراجعه به رسانه‌اشان، هزینه می‌پرداختند.

اپلیکیشن‌های موبایل

با رشد کاربران تلفن‌های هوشمند (مخصوصا سیستم عامل اندروید) به پلتفرمی برای برنامه‌های کاربردی آن به زبان فارسی نیاز بود.در همان سال ۸۹ ،گروهی از دانشجویان دانشگاه شریف به همراه چند نفردیگر که به تولید تعدادی برنامه فارسی برای این سیستم عامل مشغول‌ بودند، تغییرمسیر داده و فروشگاهی آنلاین برای نرم‌افزارهای اندرویدی طراحی کردند. این اپلیکیشن که “کافه بازار” نام داشت، در روزهایی که ایران در لیست سیاه گوگل قرار گرفته بود و مردم نمی‌توانستند به نرم‌افزارهای اندرویدی دسترسی پیدا کنند، نجات‌دهنده بود.

cafebazaar-future

پس از چندی “کافه بازار” محصولی دیگر را طراحی کرد به نام “عدد” که پلتفرمی برای تبلیغات روی موبایل است. در آن زمان که کسب  درآمد از اپلیکیشن‌های موبایل کار آسانی نبود؛ شروع به کار “عدد” مژده‌ای برای توسعه‌دهنده‌های برنامه‌های موبایل محسوب می‌شد. چندی بعد، محصول بعدی کافه بازار “دیوار” در سال ۹۱ منتشر شد که کاربران اصلی آن مردم بودند.اپلیکیشنی با سرویس مشابه وبسایت “ایستگاه” ؛ اما این بار با ظاهری امروزی و قابل دسترسی روی موبایل. در “دیوار” هرکسی می‌تواند برای کالاهایی که می‌خواهد بفروشد، تبلیغ کند.

خبررسانی‌های آنلاین

در این مدت سایت ‌هایی در حوزه خبررسانی از جمله تابتاک، عصر ایران و… هم روی کار آمده بودند؛ اما در سال‌های اخیر نیاز به یک خبررسانی معتبر برای انتشار محتوای مناسب در جهت معرفی کسب‌وکارها دیده‌ می‌شد. این نیاز هم از طرف مدیران شرکت‌ها و هم از طرف خبرنگاران و رسانه‌ها بود. اولین سیستم انتشار و توزیع خبر و محتوا در ایران در سال ۹۳ شروع به کار کرد. “اخبار رسمی” پلی بود بین شرکت‌ها و رسانه‌ها که توسط آن، شرکت‌ها اخبار و محتوای خود را به دست رسانه‌ها و خبرنگاران می‌رساندند.

سئو

بحث “سئو”  اما متاسفانه تنها چندسالی است که که در کشور ما به آن توجه می‌شود و صاحبان کسب‌وکارها کم‌کم به جای آن‌که صرفا به دنبال طراحی سایت باشند، به دنبال سیستم‌های جدید طراحی برای پاسخگویی به نیازهای کاربران افتادند.

professional-seo-services

در سال‌های ۹۱ و ۹۲ وبمسترهای ایران تازه به طور جدی با چالشی به نام “سئو” مواجه شدند و در آن زمان که به تازگی تب “سئو” پیچیده بود، این‌گونه خدمات با هزینه‌های گزافی توسط افراد و برخی وب‌سایت‌ها برای مشتریان انجام می‌شد. البته اتفاقی که در نهایت می‌افتاد هیچ بهبودی در وضعیت سایت ایجاد نمی‌کرد و صرفا دور زدن قوانین سئو محسوب می‌شد. ملاکی که مشتریان را قانع می‌کرد رتبه الکسا وبسایتشان بود که باید گفت صرفا سواستفاده از عدم اطلاع مشتری بود؛ زیرا راه‌های زیادی برای تقلب در این رتبه‌بندی وجود دارد.

البته در این بلبشو سایت‌هایی با الکسا تقلبی توانستند درامد خوبی کسب کنند. شرکت‌ها به دنبال سایت‌های پرترافیک برای نمایش تبلیغات خود بودند و با دیدن رتبه الکسا این وبسایت‌ها، به آن‌ها اعتماد می‌کردند.

باید گفت قدیمی‌ترین شرکتی که به کسب‌وکارها خدمات سئو ارائه ‌داد، “ایران سئو” بود. این شرکت ابتدا تنها به سئو چند سایت که متعلق به خودش بود می‌پرداخت؛ اما چندین سال بعد، این سرویس را برای شرکت‌های دیگر نیز در نظر گرفت.

site-checkup

اما از سال ۹۴ استارت‌آپی به نام “سایت‌چکاپ” مقوله سئو در ایران را وارد مرحله جدیدی کرد. این وب‌سایت براساس ۶۰ فاکتور استاندارد سئو، گزارشی به زبان فارسی و قابل درک برای صاحبان وب‌سایت‌ها و برنامه‌نویسان ارائه می‌دهد و به آن‌ها کمک می‌کند که با برطرف کردن مشکلاتشان، اوضاع سئو وب‌سایت  را بهبود ببخشند. از دیگر وبسایت‌های مشابه این سرویس در ایران، “سئوچک” و “آواسایت” را هم می‌توان نام برد و البته نمونه موفق خارجی‌زبان این سرویس سایت “moz” هست که از سال ۲۰۰۴ فعالیت می‌کند و طرفداران زیادی در این حوزه دارد.

تبلیغات دیجیتال بنری

در حال حاضر به جز “ای‌نتورک”، شرکت‌های زیادی در حوزه تبلیغات دیجیتال بنری فعالیت ‌می‌کنند که از مهم‌ترین‌ آن‌ها می‌توان “صباویژن”، “نت‌بینا” و “فست‌کلیک” را نام‌ برد.این شرکت‌ها اغلب تعداد محدودی از سایت‌ها را بصورت انحصاری در اختیار خودشان دارند که البته برخی از آن‌ها، وب‌سایت‌های بسیار پربازدیدی هستند و از همین طریق هم توانسته‌اند مشتریان خود را داشته باشند.

سال پیش یعنی ۹۴، تعداد نتورک‌های CPC در ایران رشد بسیار زیادی داشت که البته بسیاری از آن‌ها دوام نیاوردند و ورشکست شدند. در این اوضاع نیاز به سیستمی هوشمند برای تبادل تبلیغات به میزان زیادی حس ‌می‌شد. در همین سال “ادرو” به عنوان اولین شبکه تبادل تبلیغات انلاین و بزرگترین Adexchange خاورمیانه شروع به کار کرد.

adro-logo-copy

پروسه کاری “ادرو” به این صورت است که با اتصال شبکه‌های تبلیغاتی موجود، خرید و فروش نمایش بنر از طریق این شرکت ‌صورت می‌گیرد. شبکه‌ها ترافیکشان را با هم تبادل می‌کنند؛ به‌این‌صورت‌که زمانی که تبلیغاتشان بالا است، ترافیک باقی نتورک‌ها را می‌خرند و زمانی که تبلیغاتشان پایین است، ترافیکشان را به آن‌ها می‎‌فروشند.

شبکه‌های اجتماعی

بحث داغ دیگر در حوزه تبلیغات آنلاین “شبکه‌های اجتماعی” است. ورود “فیسبوک”، کاربران ایرانی اینترنت را وارد فصل جدیدی کرد. در سال ۸۵ ثبت‌نام در فیس‌بوک همگانی شد و حدود ۳ سال بعد در سال ۸۸، زمانی که حجم زیادی از کاربران ایرانی به فیس‌بوک روی آورده بودند، فیس‌بوک فیلتر شد. با این وجود این روند رشد ادامه داشت و در سال ۲۰۱۲ ۵۸% از کاربران اینترنت در ایران پروفایل فیس‌بوک داشتند.

social-mediaa

اتفاق بزرگ بعد “وایبر” بود که سال ۲۰۱۰ برای آیفون و ۲۰۱۱ برای اندروید ارائه شد  پس از چندی ایران رتبه اول در بازدیدکنندگان وایبر را داشت که چیزی حدود ۱۰ درصد از کل کاربران این شبکه‌اجتماعی بود. در این دوران، بازار تبلیغات در وایبر هم داغ شد. این تبلیغات بیشتر برای کسب‌وکارهایی که مخاطبان عام داشتند، مورد استفاده قرار می‎گرفت.

در همین سال “اینستاگرام” به بازار آمد و رشد بسیار سریعی در دنیا داشت.این شبکه اجتماعی در حال حاضر بیش از ۱۰ میلیون کاربر ایرانی دارد و این درحالی‌است که بیش از ۱۳ میلیون بار، اپلیکیشن آن از کافه‌بازار دانلود شده‌است. با روی کار آمدن وایبر و اینستاگرام به عنوان دو شبکه اجتماعی که فیلتر هم نبودند؛ به تدریج فیس‌بوک کاربران ایرانی خودش را از دست داد.

instagram

در سال ۲۰۱۳ با راه‌اندازی شدن برنامه تلگرام و پس از آن، اختلالاتی که وایبر در ایران داشت، حجم عظیمی از کاربران ایرانی به تلگرام روی آوردند و وایبر هم به سرنوشت فیس‌بوک در ایران دچار شد.

 

بر اساس آخرین نظرسنجی صورت گرفته توسط “ایسنا”، ۵۳ درصد از کل مردم ایران حداقل عضو یکی از شبکه‌های اجتماعی هستند که در این میان تلگرام به پرطرفداترین شبکه اجتماعی در بین مردم ایران تبدیل شده و تعداد کاربران تلگرام در ایران بیش از ۲۰ میلیون نفر است.

اخیرا هم  دبیر شورای عالی فضای مجازی در ایران اعلام کرد که طبق بررسی‌ها بالغ بر ۱۰۰ هزار کانال توسط ایرانی ها در این شبکه ایجاد شده است و در طول یک شبانه روز ، بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار مطلب در فضای کانال تلگرام تولید می شود.

اخیرا هم  اینستاگرام  سرویس تبلیغاتی خود بمنظور بهبود مارکتینگ در این شبکه  را ارائه کرد. در این تغییرات، صفحات عادی از صفحات کاری مجزا شدند و نمودارها و آماروارقامی در اختیار صاحبان صفحات کاری گذاشته می‌شود که تحلیل رفتار کاربران را برای آن‌ها بسیار  ساده می‌کند.

instagram-for-businessاتفاق بعدی، طراحی سرویسی برای معرفی کمپین‌های تبلیغاتی کسب‌وکارهاست.این سرویس فقط برای صفحه‌های کاری قابل اجراست و می‌توان با درنظر گرفتن یک‌سری هدف‌مندی‌ها، پست‌های اینستاگرام را به بنر‌های تبلیغاتی تبدیل کرد. وجه‌تمایز این قبیل پست‌ها وجود کلمه “SPONSORED” در بالا، سمت راست تصویر است.البته متاسفانه این سرویس در ایران فعلا قابل اجرا نیست.

دراین‌میان تعدادی شبکه‌ اجتماعی ایرانی هم بوجود آمد که اولین آن‌ها “کلوب” بود. کلوب کارش رو از سال ۸۳ شروع کرد و هدف آن، این بود که علاوه بر ایجاد ارتباط سالم میان فارسی‌زبانان در جهان، تبادل اطلاعات درخواستی میان آن‌ها صورت بگیرد؛ اما متاسفانه این وب‌سایت هیچ‌گاه از تبلیغات و پروفایل کاربرانش درامدی کسب نکرد و بعد از تنها دو سال فعالیت، ترافیکش افت زیادی داشت وبسیاری از کاربرانش را از دست داد.

بعد از آن می‌توان به “فیس‌نما” اشاره کرد. شبکه‌ای که خود را نسخه بدون فیلتر فیس‌بوک برای ایرانی‌ها معرفی کرد و رشد نسبتا خوبی هم داشت؛ اما متاسفانه چندی پیش خبر هک شدن این وبسایت شنیده شد، که این موضوع ۲ میلیون کاربر آن را تا حدی نگران کرد.

خوشبختانه یا متاسفانه، کاربران ایرانی زمان زیادی را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند که این میزان، بسیار بیشتر از استاندارد جهانی است. همین امر دلیل افزایش اهمیت تبلیغ در این فضاها برای کسب‌وکارهای ایران شد و البته نیاز به شرکت‌هایی بود که محیط هر شبکه را بشناسند و مناسب با آن به تولید محتوا برای کسب‌وکارها بپردازند. شرکت‌هایی از قبیل “ادسنسور”، “نوین‌محتوا” و… برای پاسخ‎‌گویی به این نیاز شروع به کار کردند. شرکت “اد‌سنسور” بعد از تحلیل کسب‌وکار مشتری و نوع فعالیتش، محیط‌های مناسب و روش‌های تبلیغاتی پربازده را به کسب‌وکارها پیشنهاد می‌دهد و علاوه بر تولید محتوا، به نوعی نقش یک مشاور تبلیغاتی را  برای شرکت‌ها ایفا می‌کند.

ویدیو مارکتینگ

این روزها محتواهای ویدیویی، بازده بسیار خوبی در بحث بازاریابی شرکت‌ها در دنیا داشته‌اند؛ تا جایی که علی‌رغم هزینه‌های بالا این نوع تبلیغات، شرکت‌های تبلیغاتی بزرگ، آن را با درنظر گرفتن تاثیری که روی مخاطب دارد، به‌صرفه عنوان می‌کنند و تاثیر اشتراک‌گذاری این ویدیو‌ها در یوتیوب، برای بهبود وضعیت سئو سایت را، بسیار کارامد می‌دانند.

ویدیو مارکتینگ

خوشبختانه “آپارات” نمونه ایرانی یوتیوب در ایران، بسیار موفق عمل کرده و توانسته مخاطب‌های بسیاری جذب کند. از طرفی باتوجه به فیلتر بودن یوتیوب در ایران، اغلب شرکت‌ها، این پلت‌فرم را برای اشتراک‌گذاری ویدیوهایشان انتخاب می‌کنند.در این زمینه سایت‌های نوپایی مثل “نماشا” هم وجود دارد که سرویسی مشابه آپارات را ارائه می‌دهند.

آپارات- دیجیتال مارکتینگ در ایران

شرکت دیگری که با محتوا ویدیویی سروکار دارد، “تپسل” است. تپسل  ویدیو‌های تبلیغاتی را در اپلیکیشن‌های پرمخاطب نمایش می‌دهد. پروسه‌ای که اتفاق می‌افتد به این صورت است که با هربار دیده‌شدن ویدیو بصورت کامل، مشتری صاحب ویدیو، مبلغی بابت آن می‌پردازد که  از ان به صاحب اپلیکیشن پرداخت خواهد شد. تپسل تاکنون روند خوبی داشته و در یک سال اول فعالیت، بیش از یک میلیارد ثانیه ویدئوی تبلیغاتی به کاربران نمایش داده است.

“ویداد” هم پلتفرم دیگری در این زمینه است که قابلیت توزیع تبلیغات ویدیویی، روی بستر وب و اپلیکیشن‌های موبایل را دارد و سرویس‌هایی از قبیل “تیزرهای تبلیغاتی ابتدا و انتهای ویدیوها”، “نمایش بنرهای تبلیغاتی روی ویدیو” و “نمایش تبلیغات روی برنامه‌های پخش زنده” را دارد.

ایمیل مارکتینگ

یکی دیگر از قدیمی‌ترین شیوه‌های تبلیغات آنلاین، “ایمیل مارکتینگ” است که هنوز برای بازاریابان بسیار پرکاربرد محسوب می‌شود.

email-marketingسرویسی که در این زمینه از سال ۸۵ در ایران فعالیت می‌کند “میل چی” است. این شرکت با این شعار که ” ایمیل مارکتینگ ساده شد” شما را در طراحی ایمیل‌هایتان کمک کرده و ارسال هزاران ایمیل در هر ساعتی را برایتان میسر می‌کند و مهم‌تر از همه اینکه گزارشاتی را پس از ارسال آن‌ها، در خصوص میزان اثربخشی ایمیل‌تان، برای شما می‌فرستد. سرویس محبوب دیگری که در ایران بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد، “Mailerlite” است که در ابتدا یک شرکت طراحی وب‌سایت در کشور لیتوانی بود؛ اما از ۲۰۱۰ فقط در زمینه ایمیل مارکتینگ فعالیت می‌کند.این شرکت در ایران هم شعبه دارد.

آنالیتیکس

“بررسی آمار وب‌سایت” هم از اتفاقاتی ‌است که باید دائم توسط وب‌مسترها انجام شود. سایت های آمار گیر ایرانی بسیاری به زبان فارسی وجود دارند که از میان آن‌ها “وب‌گذر”، تاکنون عملکرد بهتری داشته. امسال بعد از ۴ سال، گوگل آنالیتیکس به روی کاربران ایرانی باز شد و این میتوانست اتفاق خوب سال ۹۵ برای وبمسترها باشد اما در کمتر از ۳ روز دوباره توسط گوگل مسدود شد.

دیجیتال مارکتینگ در ایران

چشم‌انداز دیجیتال مارکتینگ در ایران

در ایران طبق آمار منتشر شده، ۳۷ میلیون کاربر اینترنتی وجود دارد که خوشبختانه این آمار به سرعت در حال رشد است. با توجه به این آمار و  نفوذ روزافزون تکنولوژی دیجیتال در ایران، بستر مناسبی نسبت به گذشته برای راه‌اندازی استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی وجود دارد و می‌توان این دوره را بهترین فرصت برای بهره‌گیری از این سامانه دانست. همچنین کسب‌وکارهای نوپایی که در عرصه دیجیتال مارکتینگ پیشرو باشند، قطعا فاصله قابل توجهی با رقبایشان پیدا خواهند کرد.

با این‌وجود می‌بینیم که هنوز  اغلب شرکت‌ها در زمینه بازاریابی سردرگم هستند و متوجه این حقیقت نیستند که در عصر امروز باید محصولاتشان را بفروشند؛ نه اینکه منتظر باشند تا خریداری  شوند. یکی از بزرگترین اشتباهاتی که در این حوزه در کشور ما اتفاق می‌افتد، پرداختن به بحث بازاریابی پس از تولید محصول است. در جهانی که بازار به سرعت در حال پیچیده‌تر شدن است، شرکت‌ها باید پیش از هر اقدامی مشتریانشان را بیشتر و بیشتر براساس علایق ،نیازها، موقعیت جغرافیایی و دیگر عوامل موثر گروه‌بندی کنند و مهم‌تر از آن، جامعه‌ای که در آن به فعالیت می‌پردازند را نیازسنجی نمایند. درست است که توجه به نمونه‌های موفق خارج از کشور، بسیار موثر واقع می‌شود؛ اما هر کشوری نیاز به قواعد بازاریابی خودش را دارد و استفاده صرف از ادبیات ترجمه‌ای نمی‌تواند شرکت شما را به اوجی که می‌توانید به آن دست پیدا کنید، برساند.همچنین نباید فراموش کرد که در عصری زندگی ‌می‌کنیم که همه‌چیز در امروز با فردا متفاوت خواهد بود و بازار هم از این قاعده مستثنی نیست؛ پس تفکری که در گذشته و در موقعیت جغرافیایی دیگری موفقیت‌آمیز بوده، غریب به یقین برای آینده جامعه شما مناسب نیست. درنتیجه همیشه باید یک راهکار تبلیغاتی را با بررسی شرایط  عصر و جامعه زمان خود آنالیز کرد و بعد از آن، نسخه بهینه‌سازی شده‌ی آن را  در عصر و جامعه ‌اکنونمان جایگذاری کنیم.

تبلیغات آنلاین که چند سال پیش، کمتر از ۱ درصد از کل بودجه تبلیغات در کشور را به خود اختصاص می‌داد، حالا با توجه به رشدی که در خاورمیانه شاهد آن هستیم و اتفاقات مهمی که همه در سال‌های اخیر در حوزه دیجیتال مارکتینگ ایران رخ داده‌اند، پیش‌بینی می‌شود؛ سال‌های آتی، در این‌بازار جهش بزرگی اتفاق بیفتد و درصد هزینه‌های صرف شده در تبلیغات آنلاین کشور، بیش از ۱۰ درصد رشد داشته باشد.

بازنشر مطالب آکادمی ای‌نتورک فقط با کسب اجازه قبلی و بدون تغییر در محتوا و لینک ها مجاز است. بازنشر بدون هماهنگی، مشمول پیگیری خواهد شد.